1.Ticari/değer artışı kazancı ayırımı
Aşağıdaki 3 kriter de sağlanırsa ticari kazanç Ticari kazanç sağlanamaz ise kapsamına değer artışı kazancı sayılır
1.Devamlılık
Aynı yıl içinde birden fazla ya da takip eden yıllarda art arda satışlar
devamlılık göstergesidir
2.Satışın amacı
Kazanç elde etme amacıyla yapılan alım-satım ağırlık kazanıyorsa ticari kazanç değerlendirmesi güçlenir
3.Ticari organizasyon
İşyeri açılması, işçi çalıştırılması, ticaret siciline kayıt gibi unsurlar ticari organizasyon göstergesidir
2.İvazsız (karşılıksız) iktisap edilenler hariç olmak üzere mal ve hakların (*) iktisap tarihinden itibaren 5 yıl içinde elden çıkarılmasından doğan kazançların değer artışı kazancıdır
(*)Arazi, bina vb. gayrimenkuller ve bunların mütemmim cüzleri/teferruatı gayrimenkul olarak tescil edilen haklar Gemi ve gemi payları, motorlu yükleme-boşaltma vasıtaları
3.Elden çıkarma:satma,bedel karşılığı devir/temlik,
trampa/takas,kamulaştırma/devletleştirme ve ticaret şirketlerine sermaye olarak koymadır
4.Beş yıllık sürenin hesabında takvim günü esas alınır
5. İvazsız iktisap (ör. miras) varsa elden çıkarma 5 yıl içinde olsa bile değer artışı kazancı doğmaz
6.Safi değer artışı kazancı alınan toplam menfaatlerden; maliyet bedeli, giderler, ödenen vergi ve harçlar indirildikten sonra kalan tutardır
7.Maliyet bedeli tespit edilemiyorsa takdir komisyonu bedeli / işletmelerde son bilanço-envanter değerleri gibi alternatifler kullanılabilir
8. İktisap bedeli, elden çıkarıldığı ay hariç olmak üzere Yİ-ÜFE artış oranında artırılırak maliyet bedeli endekslenir
Endeksleme yapılabilmesi için artış oranı %10 veya üzerinde olmalıdır
9.Genel kural olarak tapuya tescil tarihi iktisap tarihi olarak esas alınır
Ancak bazı özel durumlarda tescilden önce fiilen kullanıma bırakılma tarihi de iktisap tarihi sayılabilir. (Tahsis belgesi, teslim tutanağısu/elektrik/telefon/doğalgaz faturaları vb.)
İhale/icra yoluyla edinimlerde de fiilen kullanıma hazır teslimin benzer belgelerle ispatlanması halinde fiili kullanım tarihi esas alınabilir
10.Arsayı kat karşılığı müteahhide verip daire almak: “yeni bir iktisap” sayılır.
Değer artışı hesabında iktisap tarihi olarak tapu tescil tarihi (veya tescilden önce fiili kullanım varsa o tarih) esas alınır
11.Mirasla gelen taşınmazın yıkılıp yeniden yapılarak kat karşılığı daire alınması (cins tashihi vb.): İvazsız iktisap niteliği değişmiyorsa, satış gelirinin değer artışı kazancına tabi değildir
https://whatsapp.com/channel/0029Vavt634002SzOJcGH934
12. Beyan, safi değer artışı kazancının istisna haddini aşmasına bağlıdır. Kazanç istisnanın altında kalırsa beyanname verilmez.
Aşarsa yıllık beyanname verilir ve istisna tutarı beyandan düşülür.
İstisna tutarları:
2025 için 120.000 TL
2026 için 150.000 TL
13.2025’te elde edilen değer artışı kazancı, 1–31 Mart 2026 arasında yıllık GV beyannamesiyle beyan edilir Mart ve Temmuz 2026’da iki eşit taksitte ödenir.
Erkan Ateşli